جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )

243

ايران وقضيهء ايران ( فارسي )

اين عدهء قليل براى خدمت و نگاهدارى اين خط كافى نيست و هر ماه چند روز تعطيل است . ايرانىها آمادگى عجيبى نمودند كه تلگرافخانه را هم محل مصون بست قرار دهند و چندبار در مشهد و نقاط ديگر خطاكاران تحت اين عنوان به آنجا متوسل شدند و بهانهء اصلى هم اين بوده است كه يك سر خط تلگراف قصر شاه در تهران است و بنابراين مىتوانند بىتأخير با مركز كل ارتباط حاصل نمايند . طرز رفتار با خارجىها - در خاتمه جا دارد اشاره كنم كه خصومت پىگير نسبت به اروپائيان و مسيحيان كه گويا مشهد پيوسته از آن لحاظ مشهور بوده ظاهرا ديگر به كلى از بين رفته است . بنابر توصيهء مقامات مسئول هنوز هم رعايت احتياط ضرورى است و از ناراحتىهاى عمدهء ابن شهر يكى آن است كه در موقع رفت‌وآمد سواره در آنجا وجود همراهان سواره از پس و پيش نيز لازم است و اين مانع از پياده - روى خوش‌خوشانه و سردرآوردن از كار و زندگى هر گوشه و كنار است كه مورد علاقهء تمام مسافران فرنگى است ، ولى با طرز فكر و شخصيت و عزت نفس افراد شرقى منافات دارد . در مدت هشت روز اقامتم در مشهد من هميشه سواره حركت كردم و گمان مىكنم كه هيچ مانعى براى پياده‌روى من در ميان نبوده است و بعد از چند سالى هيكل مرد اروپائى بدون‌شك در آنجا كاملا عادى خواهد نمود و موجب تحريك و توجه ديگران نخواهد شد به همان وضع و حالى كه اكنون در كوچه‌هاى بخارا و بازارهاى اصفهان ديده مىشود . راههاى فرعى از مشهد مشهد به سرخس - ( از راه آق‌دربند و پل خاتون 96 ميل ) رجوع شود به كتاب سر . اى برنز سال 1832 مسافرت به بخارا جلد سوم و سروان . جى . ناپير ( 1874 ) نشريهء انجمن سلطنتى جغرافيائى و سرمك‌گرگور ( 1875 ) مسافرتى در خراسان جلد دوم صفحات 1 - 30 .